Verlichting is de motor achter je rif. Koralen leven in symbiose met zooxanthellen, eencellige algen in hun weefsel die met licht suikers maken. Dat proces levert het grootste deel van de energie van je koralen. Te weinig licht en ze kwijnen langzaam weg. Te veel licht en ze stoten diezelfde algen uit, waarna ze verbleken. Goede verlichting kiezen betekent dus vooral: de juiste hoeveelheid op de juiste plek.
Lumen en watt zeggen niets over wat een koraal kan gebruiken. Lumen meet wat jouw oog ziet, watt meet stroomverbruik. Waar het om gaat is PAR, de hoeveelheid bruikbaar licht tussen 400 en 700 nanometer die per seconde op een oppervlak valt. Een PAR-meter telt die fotonen.
Het belangrijkste bij PAR is waar je meet. Water slikt licht razendsnel. Een armatuur dat aan het wateroppervlak 400 PAR geeft, kan op de bodem van een bak van 60 centimeter nog maar rond de 150 PAR leveren. Meet dus altijd op de plek waar het koraal echt staat, niet aan de oppervlakte.
Voor een gemengde bak werkt denken in zones beter dan denken in koraalsoorten:
Zo weet je meteen waar je een nieuw koraal het beste neerzet, zonder per soort te hoeven rekenen.
Wil je het toch per groep weten, houd dan deze bandbreedtes aan. Let op dat bronnen hier flink uiteenlopen, vooral bij LPS:
Dat verschil bij LPS komt doordat verdragen en gedijen niet hetzelfde zijn. Een Euphyllia overleeft een breed bereik, maar staat er niet overal even mooi bij. Begin aan de lage kant en verplaats het koraal omhoog als het zich goed houdt.
Dit is de hardnekkigste misvatting in de hobby. Boven een bepaalde grens gaat een koraal zich beschermen en zakt de fotosynthese juist terug. Onderzoek van Dana Riddle laat dat mooi zien: bij een gemeten Porites lobata lag het verzadigingspunt rond 200 PAR, en bij 350 PAR was de fotosynthesesnelheid teruggezakt naar hetzelfde niveau als bij 75 PAR. Meer licht leverde dus netto minder op.
Er zit wel een afruil in. Rond 200 tot 400 PAR krijg je vaak de mooiste kleuren, terwijl het optimum voor groei lager ligt. Wat het beste is hangt dus af van wat je wilt bereiken.
T5-buizen leggen een gelijkmatige deken licht over de hele bak. Nauwelijks schaduwen, nauwelijks hotspots, en je hoeft niets te programmeren. Je kiest een armatuur met vier, zes of acht buizen, zet er een tijdschakelaar op en klaar. Kleurbeeld pas je aan door andere buizen te plaatsen. Nadeel: buizen moeten periodiek vervangen worden, ze produceren warmte en het verbruik ligt hoger.
LED geeft je regelbaarheid. Per kleurkanaal instelbaar, geleidelijk op- en afbouwen, wolkeneffecten, maanlicht. Het verbruik ligt fors lager en er komt minder warmte vrij. Nadeel is de puntbron: recht onder het armatuur is het intens, naar de zijkanten valt het weg, en achter grotere koralen ontstaan schaduwen. Dat probleem groeit letterlijk mee als je koralen groter worden.
Hybride armaturen combineren beide. De T5-buizen vullen precies de schaduwzones op die de LED-bundels laten vallen, terwijl de LEDs de regelbaarheid en het lage verbruik leveren. Vooral in dichtbegroeide SPS-bakken werkt dat goed. Je betaalt wel meer, omdat er simpelweg meer in zit.
Een misverstand over LED: ze gaan niet eeuwig mee. De lichtopbrengst loopt geleidelijk terug. Fabrikanten geven levensduren op tussen 25.000 en 35.000 branduren, wat bij tien uur per dag neerkomt op ruwweg zeven tot tien jaar. Voor een SPS-bak kan de output eerder tekortschieten dan dat het armatuur stukgaat.
Blauw licht dringt het diepst door in zeewater, dus koralen zijn daarop aangepast. Maar er is een tweede reden waarom je bak onder blauw licht zo anders oogt. In koraalweefsel zitten fluorescerende eiwitten die blauw-violet licht opnemen en het weer uitzenden op een lagere energie, als groen, geel, oranje of rood. Onder wit licht overstemt het gereflecteerde licht die gloed. Onder overwegend blauw licht zie je de fluorescentie zelf.
Niet alle kleur werkt zo. Diepblauwe en paarse tips van bijvoorbeeld Acropora komen meestal van chromoproteinen, pigmenten die kleur maken door reflectie in plaats van door op te lichten. Groene en cyaan tinten in dezelfde kolonie zijn wel vaak fluorescentie.
Drie golflengtegebieden doen het meeste werk: rond 420 nanometer voor neongroene fluorescentie, rond 450 nanometer als basis voor zowel kleur als fotosynthese, en 480 tot 500 nanometer om rode en oranje eiwitten naar voren te halen. Goed nieuws: de golflengten die het beste zijn voor groei zijn dezelfde als die de kleur maximaliseren. Op spectrumniveau hoef je dus niet te kiezen.
Reken op acht tot twaalf uur per dag, met tien uur als goed startpunt. Een veelgebruikte opzet is een uur opbouwen, acht uur op volle sterkte en een uur afbouwen. Dat bootst zonsopgang en zonsondergang na en voorkomt dat je bak in een klap op vol vermogen springt.
Intensiteit en duur zijn communicerende vaten. Draai je op hoge PAR, houd de fotoperiode dan korter, rond negen uur. Zit je aan de lage kant, dan kan twaalf uur juist beter zijn. Het gaat om de totale dagdosis, niet om het ene of het andere getal. Dat verklaart ook waarom je online twee schijnbaar tegenstrijdige adviezen tegenkomt die allebei kloppen.
Dit is waar het het vaakst misgaat. Nieuwe armatuur ophangen, op vol vermogen aanzetten, en binnen twee weken verbleken de koralen. Bij te veel licht raken de beschermingsmechanismen van de zooxanthellen overbelast, ontstaat er schade aan het fotosysteem en stoot het koraal zijn algen uit.
Bij een overstap van T5 of HQI naar LED verandert vaak de intensiteit en het spectrum tegelijk. Dubbele reden om rustig aan te doen.
De protocollen van fabrikanten lopen uiteen, maar komen op hetzelfde neer: begin rond de helft van je einddoel en bouw in kleine stappen op over minimaal twee tot vier weken. Sommige fabrikanten adviseren nog voorzichtiger, met vijf procent per twee weken. Voor Acropora dat uit een kweekbak met weinig licht komt, kan zes weken realistisch zijn. Heeft je armatuur een acclimatiestand, gebruik die dan.
Is je armatuur niet dimbaar, dan kun je het hoger hangen of er tijdelijk een laag eierrooster tussen leggen.
Let tijdens het opbouwen op de signalen: poliepen die zich terugtrekken, zachte koralen die krimpen, kleur die verbleekt. Dat zijn tekenen om een stap terug te doen.
De hoogte waarop je een armatuur hangt en het aantal dat je nodig hebt, hangt af van het ontwerp van dat specifieke armatuur en van de afmetingen van je bak. Daar is geen algemene vuistregel voor. Vertel ons hoe je bak eruitziet, hoe diep hij is en wat je erin wilt houden, dan denken we mee over wat past. Loop gerust binnen tijdens openingstijden of stuur ons een bericht via WhatsApp.
Van losse buizen tot complete LED-units, met advies over wat bij jouw bak past.
LED Light for MAB 180+220€ 64,80 Incl btw
Hydra Edge 44 LED Light€ 451,02 Incl btw
LED-Powermodule 4x39W T5 - 2x75W LED € 856,32 
LED-Powermodule 4x54W T5 - 3x75W LED € 1.137,92 Dat hangt af van de diepte van je bak en van wat je erin houdt. SPS-koralen vragen meer licht dan soft corals. Laat ons weten hoe je bak eruitziet, dan denken we mee over het type en het aantal armaturen.
Verzenden binnen Nederland kost 8 euro. Kies je voor afhalen in de winkel, dan betaal je geen verzendkosten. Je ziet het bedrag in je winkelwagen voordat je afrekent.
Op woensdag of vrijdag tussen 16:00 en 19:00. Bestel je voor dinsdag 12:00, dan ligt het woensdag klaar. Bestel je voor donderdag 12:00, dan kun je het vrijdag ophalen. Je kiest je afhaaldag zelf tijdens het afrekenen.
Ja. Stuur ons een bericht via WhatsApp of loop binnen tijdens openingstijden. We denken graag mee over wat past bij jouw bak, je ervaring en de bewoners die je al hebt.
